E que son os biosbardos ?

Documentándome sobre a mitoloxía galega atopei diferentes criaturas míticas que cada unha podería dar para unha entrada, pero hoxe falarei dos biosbardos. Ao mencionar esta palabra seguro que moitos de nós non pensamos nun mito específico, é unha palabra que temos asimilada dentro da cultura galega, pero sen coñecer cal é a súa orixe. Os biosbardos son:

É unha palabra galega que equivale ao espacios e entes imaxinarios. Son unha figura mitolóxica existente en Galicia coa que se adoita gastar bromas aos cazadores novatos. Son seres fabulosos que poden adquirir apariencia de paxaro ou de chico de gran beleza que ninguén sabe describir, difíciles de apresar.

Tamén son coñecidos como gazafellos, cazarellos, cazabellos. Estos seres supostamente imaxinarios habitan os bosques de Galicia, a menudo son mencionados na expresión "andar ós biosbardos", que significa estar distraído ou tener ideas fantasiosas.

Son seres que ninguén sabe describir perfectamente. Para cazalos, é necesario ir nunha noite oscura por un camino estreito e apartado, onde non se escoite o canto do galo nin da galiña, nin voces humanas, levando un casco grande, de boca ancha, hai que abrilo e invocar o seguinte encantamento que fai que os biosbardos se metan no saco:

Eu son Leonardo,

Ti es Biosbardo,

Biosbardo, vinte pró saco,

Ca eu che agardo, e son Leonardo.

Se di que aquel que logre cazalos, terá sorte na vida; tamén se adoita gastar bromas á xente que non sabe o que son ( pola noite ) para cazar algo que non existe. A situación se da cando un grupo invita a alguén a cazar "biosbardos" de noite. Debido a que os invitados non coñecen o tema, adoitan aceptar. O caso é que estos non existen e os compinchados aproveitan a escuridade da noite para gastarlle algunha inocentada á víctima.

O castro que deu orixe a Perlío

De tanto que estivemos a falar sobre castros, vida nos castros etc. decidín poñerme a investigar se no meu pobo, Perlío había algún, e tras moito indagar polo Internet, atopei que se ten constancia  dos seguintes:"Orra", "As Pías", "Cardoeiro", "Pena do Castro", "Prismos", "As Escadas" e "As Modias". Da maioría pouca información, por non dicir ningunha, se pode atopar, pero grazas ao libro "Perlío no pasado" escrito por María Xesús Arias e Henrique Sanfiz, puiden coñecer algo máis.

Nel podemos atopar unha información algo detallada do Castro de Cardoeiro, o único do cal se atoparon restos materiais, que sería a primeira orixe coñecida para o pobo de Perlío. O libro di o seguinte sobre este:

O Castro de Cardoeiro emprazábase a 20 metros de altitude. Asentábase sobre un outeiro, moi perto do mar, no entorno da igrexa de Santo Estebo de Perlío. Foi destruído no ano 1970 por mor dun aplanamento do terreo para Astano. Ubícabase no lugar de Castro, e o cemiterio parroquial ocupa parte del. Tratábase dun asentamento castrexo case circular duns 90 metros de diámetro e 30 metros de altitude que baixaba en desnivel natural ata o mar. Cando foi arrasado pola pá mecánica, o grupo de Operación de Rescate de Fene e algúns particulares, recolleron abondosos restos. Apareceron anacos de cerámica, tégula, un muíño de man e a súa volandeira, cunchas de ostra, algúns osos e unha moa.
A Real Academia de Bellas Artes da Coruña remitiu ao director da Operación Rescate unha comunicación que apuntaba á hipótese dun castro romanizado. Emilio Martín, mestre do colexio Fonte do Campo naquel momento, afirmaba que os restos correspondían a épocas diferentes. Os materiais atopados no Castro de Cardoeiro están distribuídos entre a Real Academia de Bellas Artes e as coleccións particulares de Juan Fernández Vizoso e Xosé Mª Perez Parallé.

A día de hoxe, o espazo no que noutro tempo estivera esta castro que deu o orixe ao pobo, o que atopamos é isto:

 

A orixe do río Eume

O outra día, a miña avoa veu a comer a miña casa, e estando xa no postre, con motivo do Magosto comimos unhas castañas, entón a miña avoa nos contou unha anécdota de cando ía a recoller castañas na súa infancia polas beiras do río Eume, e fixo unha referencia a un mito sobre este río e a súa orixe, ela non se acordaba ben deste, e aproveitando esta entrada  decidín investigar máis acerca deste feito,
e atopei a seguinte historia:

Eran unha vez o río Eume, o río Xuvia e o río Mandeo e un día decidiron baterse nunha carreira; o primeiro que chegase ó mar podería pedir un desexo.

Ó fin dese día foron durmir e quedaron para as sete da mañá. O río Xuvia despertou ás cinco da mañá e aproveitando que os outros durmían, pensou:

―Partirei agora que eles durmen, chegarei o primeiro e pedirei ser o río máis longo!
O Mandeo despertou ás seis e vendo que o Xuvia xa non estaba, dixo:

―Partirei eu tamén, que aínda podo gañar e pedir ser o río máis caudaloso!

Ás sete despertou o Eume e vendo que non estaban os outros, encheuse de ira e partíu veloz arrasando todo o que atopou no seu camiño, e gañou.
Entón, furioso, pedíu que cada ano morrese como mínimo unha persoa nas súas augas.
E dende aquela sempre se cumpriu.

Exite outra versión deste mesmo mito recopilada no libro de Fermín Bouza Brey " Los mitos del agua del noroeste hispánico", nesa versión a diferenza fundamental consiste en que os ríos comezan sendo tres fontes irmás. 

Ben, que trata de explicar este mito ? a resposta é sinxela, os homes da antigüedade crearon historias coma estas co obxetivo de explicar os feitos da natureza, a través de esta pequena narración nos explican o motivo da perigosidade do río Eume,  xa que éste, enfurecido, tivo que atravesar montañas e vales a toda velocidade para gañar a carreira, o que explica a súa bravura, así como tamén explica as frecuentes mortes que tiveron lugar nel, a través do desexo deste. Tamén trata de aclararnos que é o máis longo dos tres por gañar dita carreira. 

Tan só son vellos contos, pero é interesante ver como a xente da antigüedade se esforzaba por explicar os feitos do seu arredor, creando historias ben bonitas polo camiño, como estas hai outras moitas, pero diso xa se falará noutra ocasión. 

A Ría do Burgo

Neste días está a soar con forza nos medios de comunicación o tema da desfeita ambiental que está acontecendo na Ría do Burgo.

 Dende hai varios anos esta ría sofre unha situación moi perxudicial tanto para toda a cidadanía como para as numerosas familias que viven do marisqueo, o problema está ben claro: os vertidos de residuos sobre a  ría.

Isto débese en gran medida ao incuprimento das normativas e a falta de actuación das organizacións gubernamentais. Este é outro aspecto máis das miles de ameazas que poderíamos atopar sobre a "Galicia Bonita" da que tanto tempo estamos a falar.

Por sorte os veciños da ría non se quedaron parados ante esta situación, e, unidos pola preocupación por este espazo natural fundaron a Plataforma para a defensa da Ría do Burgo, co obxetivo de devolver á ría ao estado que merece.

Grazas ás accións de xente coma esta que se moviliza e se solidariza por esta clase de causas a "Galicia Bonita" que tanto amamos quizá non desaparecerá, porque non importa que clases de atrocidades sucedan, xa que; o pobo unido xamáis será vencido.

A conciencia sobre a paisaxe

Bos días, seguro que esta paisaxe vos soa, trátase da ría de Ferrol, vista dende a ponte das Pías, una vista espectacluar, fermosa, incrible; pero entón, camiñas un pouco máis e atopas isto...

Sí, ese escremento que noutra vida fóra un colchón, leva alí  ao lado da gasoliñeira da ponte  máis anos dos que podo recordar, e é probable que siga alí durante máis anos dos que eu poderei vivir. Coma este, podemos atopar unha cantidade infinita de lixo depositado en lugares incorrectos por toda a xeografía galega, e a pregunta que me formulo é a seguint, porqué sucede isto ? é culpa de persoas coma ti o coma min ? é culpa dos representantes políticos ?

A resposta é ben simple, de ambos bandos, tampouco é que eu descubrira América, a falta de concienciación ambiental tanto en Galicia coma en España é algo máis antigo que o propio lixo que está a "embelecer" a paisaxe; o concepto de conciencia ambiental defínese como: entender como inflúen as accións de cada día no medio ambiente e como isto afecta ao futuro do noso espacio. 

Nesta sociedade, os crímenes contra o medio ambiente que poderían chegar a comprometer o futuro das xeracións vindeiras son temas que se atopan nun segundo ou tercer plano en comparación con outros de "vital importancia" como a actividade sexual dunha panda de desfeitos sociais nun reality show, ou o cambio de peiteado dun xogador X de fútbol, e a culpa disto témola nós, os mesmos que tiramos ese colchón por non molestarnos en levalo a un punto limpo porque nos da "pereza" e é máis doado deixalo alí, pero tamén hai outro papel, que é o de xente como eu mesmo, que o vemos todos os días e non chamamos á autoridade competente para que o retire e o deposite non punto limpo.

Máis non toda a responsabilidade deste tema é do pobo, as políticas de control de residuos promovidas polos mandatarios políticos non abarcan todo aquilo que deberían e aparte tampouco funcionan coma din que funcionan, non respetan os horarios de recollida, non recollen todo o que atopan...etc. 

En resumen e concluíndo, o feito de que Galicia esté así de contaminada e "bonita", non é por falta de medios para arranxalo, senón que se trata dun problema raíz, dun problema desta sociedade durmida, que non fai nada para cambiar esta situación, nin lle exixe solucións aos seus representantes políticos. E se seguimos así (me inclúo) estampas como as de ese colchón seguirán alí por moitos anos máis. Moitas grazas por ler as miñas sandeces e un saúdo.

Loitemos polo río Sarria

Hola, hoxe vou falar do que está a suceder no malecón do río Sarria, unha obra que atenta contra a fauna e a flora do río e a resposta que tivo entre os veciños da localidade, imos alá.

O pasado mes de xuño o Ministerio de Agricultura e a Consellaría de Medio Ambiente asinaban un convenio para levar a cabo, a través da Confederación Hidrográfica del Miño-Sil, obras de "adecuación do cauce" do río Sarria  ao seu paso pola vila do mesmo nome. En total, catro millóns de euros que buscaban, segundo os promotores da iniciativa, previr inundacións e "rexenerar" o centro desta localidade. Porén, no momento en que se coñeceron os detalles do proxecto, que inclúe unha profunda modificación da canle do río, coa eliminación dunha illa central, a tala de 178 árbores autóctonas e unha remodelación urbanística do Malecón, escoitáronse as primeiras críticas.

Os veciños de Sarria opoñéronse a este proxecto, e formaron a chamada Plataforma Sarriana Polo Río apoiada por Adega e AEMS-Ríos con vida, comezan as campañas de recollidas de firmas e demais actos co obxetivo de concienciar á xente sobre os problemas que conlevaría este proxecto. 

A plataforma pediu ao concello que expuxera o proxecto a debate dos veciños, pero o alcalde de Sarria, José Antonio García, negouse rotundamente, ao considerar que as obras eran vitales para o futuro do pobo.

Xaneiro 2014: A pesar da negativa do pobo, as obras comezan, a tala de árbores é inminente, estas atopánse marcadas con cruces vermellas, pero entón, a Plataforma movilízase; as cruces trocan en corazóns e os veciños encadéanse ás árbores durante un mes enteiro, pero finalmente foron desaloxados pola policía.

Marzo 2014: A Plataforma continuou coas súas accións a pesar deste contratempo, os veciños concentráronse fronte ao concello, e mediante unha denuncia no xulgado de  Sarria conseguiron parar ás motoserras, que retomaran a tala tras a evacuación dos veciños. 

Maio 2014: a Confederación Hidrográfica saca un comunicado no que expón unha reforma do proxecto que, entre outras cousas, falaba dunha reducción do 95% das árbores taladas. A guerra veciñal conseguiu que ese 5% restante de tala non se puidera realizar ata o 1 de outubro, debido a que o permiso que require esta acción so está disponible dende esta fecha ata o 1 de abril. 

Con isto chegamos ao 15 de outubro de 2014, día no que o Consello da Cultura dá a razón aos grupos ecoloxistas e recoñece ao bosque de ribeira de ameneiros e olmos como de "conservación prioritaria" e os seus elementos "insubstituíbeis".

Se ben é certo que a loita en Sarria aínda non terminou, todo parece de cara para que as intencións da Plataforma sexan recompensadas, ante todo animo ao grupo a continuar coa súa cruzada por unha causa que considero xusta. Grazas polo voso tempo e un saúdo.

O feísmo en Galicia

Bos días, tardes ou noites, sexa o que sexa o momento no que estades a ler esta entrada, e benvidos a Enriba de Marraxóm. Nesta primeira entrada vou tratar a beleza de Galicia, pero non falarei deses enormes e verdes bosques, non; vou tratar unha das principais amenazas que está sufrindo Galicia e que pon en entredito ese concepto da Galicia bonita, esa amenaza non é outra que o  feísmo.


O feísmo é a tendencia artística que valora aquilo que consideramos esteticamente feo, aquilo que vemos e pensamos que é decadente, macabro ou  repugnante. A pesar de ser considerada unha tendencia artística a maioria dos exemplos que podemos atopar de feísmo, normalmente non xorden dun desexo dun artista de representar a fealdade da paisaxe ou de facer crítica social contra algo como se podería pensar, simplemente as obras feístas son construccións inacabadas ( ou mal acabadas) que "contaminan" a paisaxe, acumulacións de basura no medio de calquera lugar, ou, e este é o exemplo máis significativo de feísmo, o uso de "trastos" que hai tempo que debimos ter tirado ao lixo e que agora estamos usando para un cometido diferente ao que estaban destinados e que desentonan con aquilo que estamos a ver, un exemplo práctico: utilizar un somier como peche dunha leira en lugar de desfacernos del.


O feísmo é un tema que está de actualidade, debido a que nos últimos días, se está a falar dunha futura lei do chan  que buscará loitar contra as construccións inacabadas que dañan a paisaxe; fálase de que estas construccións se sancionarían con multas de ata 25.000 euros ou con ordes de remate de ditas obras.


En conclusión, o feísmo sen dubida é algo perxudicial para a paisaxe galega, e non é algo minoritario e difícil de ver, basta con salir pola porta de casa para ver exemplos desta tendencia, que ata hoxe eu non vera como algo tan definido e importante, eu unicamente o veía como simples "chapuzas".  Finalmente déixovos debaixo un breve video recopilatorio dalgunhas fotos de feísmo, moitas grazas polo voso tempo e vémonos pronto.